Cơ chế khoán chi sẽ "mở đường" cho phần mềm nguồn mở? Đưa phần mềm nguồn mở (PMNM) vào sử dụng rộng rãi để thay thế dần các phần mềm thương mại là chủ trương đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong dự án tổng thể về "Ứng dụng và phát triển PMNM Việt Nam giai đoạn 2004 - 2008", đi theo là khá nhiều cơ chế chính sách đã ban hành. Tuy nhiên, thực tế sử dụng PMNM hiện nay ở Việt Nam vẫn chỉ ở mức sơ khai.
Tâm lý ngại khó, cơ chế bất cập!
 |
| "Khoán chi" là cơ chế được đề nghị trong Hội thảo về Chính sách thúc đẩy ứng dụng và phát triển PMNM. (Ảnh: Trần Hải) |
Nguyên nhân, theo nhận định đồng nhất của các chuyên gia trong ngành, đó là: nhận thức, thói quen, tâm lý của người dùng và cơ chế chính sách của Nhà nước chưa đủ mạnh và quyết liệt.
Hiện trạng của PMNM Việt Nam và những khó khăn, thách thức theo liệt kê của Bộ TT-TT còn khá nhiều vấn đề: Chưa có nhiều công ty, chuyên gia và các đơn vị tư vấn, triển khai, hỗ trợ PMNM; Thông tin, tài liệu về các PMNM còn ít phổ biến; Việc triển khai các chủ trương, chính sách, kế hoạch, dự án về PMNM chậm; Chi tiêu cho CNTT đang có sự mất cân đối giữa phần cứng và phần mềm (phần cứng chiếm gần 80% kinh phí); Thị trường phần mềm trong nước nhỏ, và đang bị cạnh tranh mạnh bởi các DN nước ngoài; Nhận thức của người dùng cho rằng PMNM là miễn phí không cần nhiều kinh phí; Cơ chế mua sắm, sử dụng chưa đủ khuyến khích; Đầu tư của Nhà nước hạn chế; Vi phạm bản quyền vẫn ở mức cao.
Trao đổi với VietNamNet, ông Phạm Thiện Nghệ, Tổng thư ký Hội tin học thành phố Hồ Chí Minh lấy ví dụ: Đơn cử như việc kiểm tra, áp luật, xử phạt của cơ quan quản lý đối với phần mềm "lậu" chưa tới, khiến người tiêu dùng có thể dễ dàng mua các phần mềm thương mại (99% là phần mềm của Microsoft) "lậu" và "rẻ như bèo". Sử dụng phần mềm "lậu" dễ và rẻ như vậy, lại chẳng phải thay đổi thói quen gì đã làm cho PMNM bị thờ ơ, đứng ngoài cuộc.
PMNM cũng cần một thị trường
Một lượng người dùng lớn là cán bộ, công chức trong cơ quan Nhà nước, dù cho đã có chỉ thị, nhưng vẫn không mặn mà với PMNM. Ông Nguyễn Trọng Đường, Vụ phó Vụ CNTT, Bộ TT-TT cho rằng đó là do cơ chế mua sắm phần mềm hiện nay trong các cơ quan Nhà nước chưa khuyến khích được người dùng sử dụng PMNM, đầu tư của Nhà nước trực tiếp cho ứng dụng và phát triển PMNM còn quá hạn chế.
Giải pháp mà Bộ TT-TT và các Bộ liên ngành đang cùng đưa ra là tạo thị trường cho PMNM ở Việt Nam, bằng cách, Nhà nước tiên phong đầu tư ứng dụng PMNM, tăng chi tiêu cho phần mềm, có cơ chế, chính sách để khuyến khích các cơ quan lựa chọn sử dụng PMNM, tạo thị trường cho các DN...
Cơ chế "khoán chi" được đưa vào thành một điểm nhấn trong giải pháp tạo thị trường cho PMNM ở VN. Mục đích của cơ chế này là nhằm thúc đẩy ứng dụng PMNM trong các cơ quan Nhà nước, đảm bảo tiết kiệm. Ngoài ra, đặc trưng của các chính sách "khoán chi" là tăng tự chủ và tự chịu trách nhiệm, đặc biệt cần đối với lĩnh vực đầu tư, mua sắm sử dụng phần mềm máy tính.
Ông Nguyễn Trọng Đường giải thích: trước nay, do cơ chế chi tiêu bất cập: chi mua phần cứng dễ hơn mua phần mềm, coi một license phần mềm như một thiết bị, rất nhiều loại phần mềm và các chi phí khác cần lại không được duyệt chi, ví dụ như: phần mềm diệt virus phải dùng hàng ngày, không thể mua một phần mềm quét virus trong 3 năm....
Trao đổi với VietNamNet, ông Nguyễn Trung Quỳnh, GĐ dự án PMNM VN giai đoạn 2003- 2008 cho rằng, cơ chế "khoán chi" có thể coi là bước đột phá cho công cuộc phát triển phần mềm nguồn mở ở VN nếu được phê duyệt. Cơ chế đó sẽ tháo gỡ cho những khó khăn, bất cập về tài chính, về định mức... trong việc sử dụng PMNM của các cơ quan Nhà nước.
Ông Quỳnh cho biết, bên cạnh "khoán chi", các biện pháp thúc đẩy khác vẫn phải song song áp dụng, ví dụ: giám sát thực thi các chính sách; giám sát việc mua sắm; đưa PMNM và chương trình giảng dạy của các cấp học; tăng cường hợp tác quốc tế, hỗ trợ các DN và cộng đồng phát triển những sản phẩm trên nền PMNM phù hợp với đặc thù của Việt Nam... (Theo vietnamnet) | 
